Wat er in de puberteit met je lichaam gebeurt

De puberteit is de periode waarin het lichaam van een kind verandert in dat van een volwassene. Die verandering begint bij de meeste meisjes tussen hun negende en dertiende jaar en bij de meeste jongens ongeveer een jaar later. Het is geen schakelaar die omgaat, maar een proces dat jaren duurt.

De volgorde ligt vaster dan het tempo

Bij meisjes begint de puberteit meestal met borstontwikkeling, gevolgd door een groeispurt en later de eerste menstruatie. Bij jongens begint het met groei van de testikels, daarna komen schaamhaar, een lagere stem en een groeispurt die gemiddeld later piekt dan bij meisjes. De volgorde van die stappen is bij vrijwel iedereen hetzelfde; het tempo verschilt enorm.

Dat verschil in tempo is de belangrijkste reden dat leeftijdsgenoten er in dezelfde klas totaal verschillend uit kunnen zien. Wie vroeg is, is niet verder; wie laat is, loopt niet achter. Twee jaar verschil in start is volstrekt gewoon.

Wat er nog meer verandert

• De huid wordt vetter, wat acne kan geven.
• Er komt lichaamsgeur bij, door de zweetklieren die actief worden.
• De lichaamssamenstelling verandert: meer vetweefsel bij meisjes, meer spiermassa bij jongens.
• Handen en voeten groeien vaak eerder dan de rest, waardoor bewegingen tijdelijk onhandig aanvoelen.

Waarom het ongemakkelijk kan voelen

Het lichaam verandert sneller dan het beeld dat iemand van zichzelf heeft. Daardoor loopt het gevoel achter op de feiten. Veel jongeren vinden hun lichaam in deze jaren tijdelijk vreemd of onhandig, en dat zegt op zichzelf niets over hoe zij er later over denken. Bij het overgrote deel verdwijnt dat ongemak vanzelf zodra de groei tot rust komt.

Wanneer het zinvol is om iets te vragen

Bij pijn, bij een puberteit die vóór het achtste jaar begint, of als er tegen het vijftiende jaar nog geen enkele verandering zichtbaar is, is het verstandig om het bij de huisarts te bespreken. Verder geldt: twijfel is geen reden tot zorg, maar wel een prima reden om een vraag te stellen.